Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Tüm Hisseler
Borsa Haberleri
Blog
Takas Analizi
Para Girişi
Önerilen Hisseler
Bilanço
Halka Arz
Mesut Karakaş
“Ankara kulislerinden sızan son dakika bilgilere göre, milyonlarca emekliyi ilgilendiren kademeli refah payı formülü netleşiyor. 65 yaş sınırı, kök maaş dengesi, ek gelir ve kiracı emeklilere yönelik tasarlanan yeni sosyal güvenlik düzenlemesinin tüm detaylarını masaya yatırıyoruz.”
1. Ankara Kulislerindeki 4 Kriter: Refah Payı Nasıl Kademelendirilecek?
Değerli Borsa Ekranı okurlarım, uzun yıllar sosyal güvenlik koridorlarında nefes tüketmiş bir kardeşiniz, bir başyazarınız olarak söylüyorum ki; son dönemde Ankara’da ekonomi yönetimi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı mutfağında çok kritik bir çalışma yürütülüyor. Hedef, enflasyon karşısında eriyen emekli aylıklarına sadece seyyanen bir zam yapmak değil, sosyal adaleti en ince detayına kadar gözeten ‘kademeli bir refah payı’ mimarisi kurmak.
Bu yeni model rastgele değil, tam 4 ana sütun üzerine oturtuluyor: Birincisi 65 yaş ve üzerindeki kıdemli emeklilerin dezavantajlı konumu, ikincisi kök maaş ile taban aylık makası arasındaki derin uçurum, üçüncüsü hanedeki tek gelir durumu ve dördüncüsü ise mülk sahipliği ile kira desteği entegrasyonu. Gelin bu dört kritik parametreyi maddeler halinde birlikte inceleyelim.
2. 65 Yaş Sınırı Neden Belirlendi?
Kabine masasında en çok tartışılan ve üzerinde uzlaşılan hususların başında ’65 yaş sınırı’ geliyor. Yapılan aktüeryal analizler ve saha araştırmaları çok net bir gerçeği ortaya koydu: 65 yaş altındaki emeklilerimizin hatırı sayılır bir kısmı, geçim sıkıntısı nedeniyle kayıt içi veya kayıt dışı olarak çalışma hayatına, esnaflığa ya da hizmet sektörü neferliğine devam edebiliyor. Ancak 65 yaş üzerindeki kıdemli emeklilerimiz, ne yazık ki fiziksel ve sağlık nedenleriyle artık ek bir gelir kapısı bulamıyor.
İşte bu yüzden devletimiz, 65 yaş üstü vatandaşlarımıza pozitif ayrımcılık ilkesiyle yaklaşarak daha yüksek bir refah payı veya seyyanen artış mekanizmasını devreye sokmaya hazırlanıyor. Amaç, çalışamayacak durumda olan yaşlı yurttaşlarımızın eline geçen net tutarı insani yaşam standartlarının üzerine taşımaktır.
3. Kök Maaş ile Taban Aylık Arasındaki Denge
Bildiğiniz üzere, 5510 sayılı Kanun gereği kök aylığı düşük kalan milyonlarca emeklimizin maaşı, Hazine desteğiyle belirlenen taban aylık seviyesine (şu anki uygulamada bilindiği üzere) tamamlanıyor. Ancak 6 aylık enflasyon farkı sadece ham kök maaşa uygulandığı için, enflasyon artışları taban aylık alanlara çoğu zaman yansımıyor ve bu durum büyük bir adaletsizlik algısı yaratıyordu.
Yeni formülle birlikte, kök maaşa kademeli refah payı eklenerek bu makasın kapatılması hedefleniyor. Hazine destekli taban aylık mekanizması korunurken, kök maaşı taban aylığın altında kalan ama refah payıyla birlikte yukarı tırmanacak olan kitleye kademeli bir soluk borusu açılacak. Böylece ‘Kök maaşım neden artmıyor?’ feryadı son bulacak.
4. Okurlarımız Soruyor: Mesut Karakaş Cevaplıyor
Köşemize gelen yüzlerce mektup arasından, bu yeni düzenlemeyi en net özetleyen iki okurumuzun durumunu mercek altına alalım. Ankara’dan yazan Selim Çelik Bey diyor ki: ‘Mesut Bey, 68 yaşındayım. SSK kök maaşım 11.200 TL, elime 12.500 TL geçiyor. Evim yok, 8.500 TL kira veriyorum. Bu 65 yaş ve kira kriteri bana nasıl yansır, ne kadar refah payı alırım?’ Selim Bey, 68 yaşında olmanız ve evinizin olmayışı sizi doğrudan birinci ve dördüncü öncelikli gruba sokuyor. Yani 65 yaş üstü artışından ve arkasından bahsedeceğimiz kiracı destek mekanizmalarından en üst düzeyde yararlanacaksınız. Kök maaşınızın düşük kalması nedeniyle Hazine taban desteği ve refah payı sarmalında elinize geçen rakam ciddi bir oranda yukarı çekilecektir.
İzmir’den yazan Ayşe Güler Hanım ise şöyle soruyor: ‘Mesut Hocam, 57 yaşındayım, Bağ-Kur emeklisiyim, kök maaşım 14.500 TL ama bir tekstil atölyesinde asgari ücretle çalışmaya devam ediyorum. 65 yaş altında olduğum ve çalıştığım için refah payından mahrum mu kalacağım?’ Değerli Ayşe Hanım, öncelikle 6 aylık enflasyon farkı kök maaşınıza yasal olarak eksiksiz yansıtılacaktır. Ancak Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek aktif çalışan ve 65 yaşın altında olan emeklilerimiz, refah payı dağılımında ‘çalışmayan ve tek geliri emekli aylığı olan’ kesime göre arka sıralarda değerlendirilecektir. Devlet kaynakları öncelikle ek geliri olmayan ve dezavantajlı gruplara odaklandığı için, sizin durumunuzdaki çalışan emeklilere enflasyon farkı verilirken, refah payı kriterleri daha seçici uygulanacaktır.
5. Kiracı Emekliye Destek ve Meclis Takvimi
Sistemin dördüncü ayağını ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yürüttüğü Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ile entegrasyon oluşturuyor. Özellikle büyükşehirlerde ve yüksek kira baskısı altındaki bölgelerde yaşayan, ev sahibi olmayıp kirada oturan emeklilere yönelik ‘konut ve kira kriteri’ devreye sokuluyor.
Emeklinin maaş bordrosu ile ödediği kira arasındaki uçurum hesaplanarak, kiracı emekliye özel tamamlayıcı bir sosyal katkı ödemesi yapılacak. Bu çalışmaların son aşamaya geldiğini, Meclis’in bütçe görüşmeleri sonrasında bu tasarının yasalaşarak kanunlaşmasını beklediğimizi bilmenizi isterim.
Siz de başta ‘Kök maaşım kaç lira?’, ’65 yaş kriteri beni nasıl etkiler?’, ‘Yeni refah payı ne zaman yasalaşır?’ gibi tüm sorularınızı bu yazının altındaki YORUM BÖLÜMÜNE yazabilir veya ileti@borsaekrani.com adresine gönderebilirsiniz; köşemizde tek tek inceleyerek yanıtlamaya devam edeceğim.
Analiz: Sosyal güvenlik sistemimizin aktüeryal dengesi, sınırlı kamu kaynaklarının en rasyonel ve adil şekilde dağıtılmasını zorunlu kılmaktadır. 65 yaş ve konut (kira) kriterlerinin refah payı formülüne entegre edilmesi, devletin sosyal devlet ilkesini ‘ihtiyaç odaklı’ bir zemine taşıdığını göstermektedir. Aktif çalışan veya mülk sahibi olan emekliler ile hiçbir ek geliri olmayıp yüksek kira ödeyen 65 yaş üstü kıdemlilerin aynı kefeye konulmaması, uzun vadede SGK’nın sürdürülebilirliğine katkı sağlarken, dar gelirli emeklinin reel alım gücünü korumak adına atılmış en stratejik ve yerinde adımdır.
Borsa Ekranı Telegram Kanalı
Piyasalardaki son dakika gelişmelerini, canlı borsa verilerini ve güncel ekonomi analizlerini anında takip edin.
