Kerkük-Ceyhan Petrol Hattında Yeniden Umut

Bağdat ile Erbil arasında varılan yeni petrol anlaşması, 2023’te durdurulan Irak-Türkiye hattının yeniden açılması beklentisini artırdı. Güvenlik ve diplomatik süreçler belirleyici olacak.

Irak merkezi hükümeti ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında petrol ihracatına ilişkin varılan yeni mutabakat, Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı’nın tekrar devreye alınması yönünde umutları canlandırdı.

Irak Başbakanlık Basın Ofisi’nin açıklamasına göre, 17 Temmuz’da toplanan Bakanlar Kurulu, IKBY ile yapılan petrol anlaşmasını onayladı. Anlaşma kapsamında IKBY, bölgede üretilen tüm petrolün satışını merkezi hükümetin devlet şirketi SOMO aracılığıyla gerçekleştirecek. Bu kapsamda teslim edilen her bir varil için bölgesel yönetime 16 dolar avans ödenecek.

IKBY’nin günde en az 230 bin varil petrolü Bağdat’a teslim etmesi kararlaştırılırken, üretim artışı halinde ilave miktarlar da SOMO’ya aktarılacak. Petrol ihracatının durması durumunda ise tüm üretim Irak Petrol Bakanlığı’na devredilecek.

Irak Meclisi, Şubat ayında uluslararası şirketlerin üretim maliyetlerini sübvanse eden bir düzenleme yapmış ve taşıma maliyetini varil başına 16 dolar olarak belirlemişti. Bu adım, Türkiye’ye ihracatın yeniden başlaması yönünde kritik bir eşik olarak değerlendirilmişti.

‘Teknik ilerleme kadar siyasi yumuşama da önemli’

Ortadoğu Araştırmaları Merkezi’nden (ORSAM) Sercan Çalışkan, IKBY’nin petrol teslim taahhüdünün, taraflar arasında ortak bir iradenin oluşmaya başladığına işaret ettiğini belirtti. Çalışkan, anlaşmanın teknik yönlerinin ötesinde Bağdat-Erbil hattındaki siyasi yumuşamanın, Kerkük-Ceyhan Boru Hattı’nın yeniden devreye alınması için gerekli zemini hazırlayabileceğini söyledi.

Ancak Çalışkan’a göre, sürecin önünde ciddi engeller de bulunuyor. Son dönemde IKBY sınırları içindeki petrol sahalarına düzenlenen İHA saldırılarının, bölgedeki güvenlik zafiyetlerini yeniden gündeme taşıdığına dikkat çekerek, “Sadece siyasi değil, güvenlik temelli risklerin de giderilmesi şart” dedi.

ABD’nin rolü ve seçim etkisi

Çalışkan ayrıca ABD’nin uzun süredir hattın açılması yönünde Bağdat üzerinde baskı kurduğunu, özellikle önceki Trump yönetiminde bu konunun diplomatik temaslarda sıklıkla gündeme geldiğini hatırlattı.

Son anlaşmanın, Kerkük-Ceyhan hattının yeniden açılmasına yönelik müzakerelere hız kazandırabileceğini belirten Çalışkan, seçimlere yaklaşan Irak’ta bu hattın siyasi pazarlık konusu olabileceğini vurguladı. “Her adım, enerji politikasının ötesinde seçim öncesi siyasi denklemler açısından da belirleyici olacak” diyerek, müzakere sürecinin seçimlere doğru yeniden ivme kazanabileceğini ifade etti.