Hürmüz Krizi LNG Arzını Vurdu

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar nedeniyle küresel LNG arzı haftalık yaklaşık 1,5 milyon ton azalırken, Orta Doğu’daki çatışmaların uzaması halinde enerji fiyatlarında yeni yükselişlerin görülmesi bekleniyor.

Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misillemeleriyle tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarını derinden etkiliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın aksaması, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzında ciddi kesintilere yol açtı.

Sektör verilerine göre, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) üretimin durmasıyla birlikte küresel LNG piyasasında haftalık yaklaşık 1,5 milyon tonluk (2,2 milyar metreküp) arz kaybı oluşuyor. Krizin başlangıcından bu yana toplamda yaklaşık 4 milyon ton LNG’nin küresel pazarlara ulaşamadığı tahmin ediliyor.

İran’ın saldırıları sonrası Katar’daki yıllık 80 milyon ton kapasiteli Ras Laffan tesisi ile BAE’deki Das Island tesislerinde üretim dururken, Katar Enerji şirketi de “mücbir sebep” ilan ederek faaliyetlerine ara verdi. Bu gelişmeler, LNG arzında tarihi ölçekte bir şok yaratırken, küresel piyasalarda tedarik güvenliğine yönelik endişeleri artırdı.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın devam etmesi halinde hem arz hem de fiyat tarafında baskının artacağını vurguluyor. Katar’ın tek başına küresel LNG arzının yaklaşık %20’sini karşıladığı dikkate alındığında, üretimdeki kesintinin piyasalar üzerindeki etkisinin daha da derinleşebileceği ifade ediliyor.

Nitekim bu gelişmeler fiyatlara da yansımış durumda. Avrupa gaz piyasasında, Hollanda merkezli TTF’de işlem gören kontratlar savaş öncesinde megavatsaat başına 31 avro seviyesindeyken, krizle birlikte 56 avroya kadar yükseldi ve halen 50 avro civarında seyrediyor.

Talep tarafında ise ülkeler farklı stratejiler izliyor. Japonya ve Güney Kore’nin kayıpları spot LNG alımlarıyla telafi etmesi beklenirken, Çin ve Hindistan’ın talebi azaltma yoluna gidebileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar bu süreci “talep yıkımı” olarak tanımlarken, sanayi üretiminin yavaşlatılması ve alternatif yakıtlara yönelim gibi adımların öne çıkabileceğini belirtiyor.

Öte yandan Avrupa’nın Katar’a bağımlılığının görece düşük olması, ABD LNG’si ile arz açığını kapatma imkânı sunuyor. Ancak düşük seviyedeki gaz depoları nedeniyle Avrupa’nın önümüzdeki dönemde LNG alımlarını artırması bekleniyor.

Enerji uzmanları, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin etkilerinin 2022’deki Rusya-Ukrayna savaşının tetiklediği gaz krizinden daha geniş bir küresel etki yaratabileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca bu süreçte LNG üreticisi ülkelerin piyasa üzerindeki etkisinin artarken, ABD’nin üretim kapasitesini artırma yönünde güçlü bir teşvik oluştuğu değerlendiriliyor.