ABD-İran Hattında Barış Umudu: İlerleme Var, Ancak Kritik Başlıklarda Gerilim Sürüyor

ABD ile İran arasında devam eden diplomatik temaslarda ateşkes ve bölgesel gerilimin azaltılması konusunda ilerleme sinyalleri gelirken, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları ile Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş ücretleri konusunda taraflar arasındaki anlaşmazlık sürüyor. Piyasalar ise müzakerelerden çıkacak sonuca odaklandı.

ABD ile İran arasında aylardır süren diplomatik görüşmelerde tansiyonun düşürülmesine yönelik önemli mesajlar gelirken, tarafların bazı kritik konularda uzlaşmaya halen uzak olduğu belirtiliyor. Özellikle İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ile Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol ve geçiş ücretleri, müzakerelerin en zorlu başlıkları olarak öne çıkıyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, son açıklamalarında taraflar arasında “iyi işaretler” bulunduğunu ifade ederken, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik kalıcı bir ücretlendirme sistemi kurmasının kabul edilemez olduğunu söyledi. Rubio, böyle bir adımın küresel ticaret açısından ciddi sonuçlar doğuracağını belirtti.

İran cephesi ise ABD’den gelen son tekliflerin müzakerelerde ilerleme sağladığını kabul etmekle birlikte, Tahran yönetimi uranyum stoklarının tamamen devredilmesine ve Hürmüz üzerindeki etkisinin sınırlandırılmasına sıcak bakmıyor. İranlı yetkililer, bu iki başlığın ülkenin stratejik güvenliği açısından “kırmızı çizgi” olduğunu savunuyor.

Washington yönetimi, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini uzun yıllar boyunca askıya almasını ve mevcut stokların önemli bölümünün ülke dışına çıkarılmasını isterken; Tahran ise yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik taleplerinin tanınmasını istiyor.

Diplomatik kaynaklara göre Pakistan arabuluculuğunda yürütülen dolaylı görüşmeler devam ederken, tarafların kısa vadede kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşmasının zor olduğu değerlendiriliyor. Buna rağmen ateşkesin korunması ve çatışmanın yeniden büyümesinin önlenmesi için temasların sürdüğü belirtiliyor.

Küresel piyasalar ise görüşmelerden gelecek haber akışını yakından izliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kriz, petrol ve LNG arzı açısından kritik risk olarak görülüyor. Analistler, boğazdaki tansiyonun artmasının enerji fiyatlarında sert yükselişlere neden olabileceği uyarısında bulunuyor.