SPK’dan yatırım fonlarına yönelik kapsamlı düzenleme

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerde önemli değişikliklere gitti. Yeni düzenlemeyle serbest fonların sayısı ve portföy yöneticilerinin görev alabileceği fon sayısına sınır getirilirken, para piyasası fonlarının portföylerinde belirli oranda devlet iç borçlanma senedi veya kira sertifikası bulundurulması zorunlu hale getirildi. Fonların repo ve ters repo işlemlerine, hisse senedi alım-satımlarına ve ilişkili taraf işlemlerine de yeni sınırlamalar getirildi.

SPK’nın 28 Ağustos 2026 tarihli Kurul kararıyla Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de kapsamlı değişiklikler yapıldı. Düzenlemelerle yatırım fonlarının portföy yapılarından yönetim süreçlerine, serbest fonlardan TEFAS’ta işlem gören fonlara kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.

Serbest fonların sayısına sınır

Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri serbest fonlara yönelik getirilen yeni sınırlamalar oldu.

Buna göre bir portföy yönetim şirketinin yönettiği serbest fonların sayısı, şirket bünyesinde görev yapan portföy yöneticilerinin sayısını aşamayacak.

Mevcut durumda bu sınırı aşan portföy yönetim şirketlerine yeni yapıya uyum sağlamaları için 30 Haziran 2029’a kadar süre tanındı.

Ayrıca serbest fonların yönetilen kolektif portföy içerisindeki ağırlığının belirli seviyeyi aşması halinde portföy yönetim şirketlerinin sermaye yapısına yönelik ilave yükümlülükler getirildi.

Bir portföy yöneticisi en fazla 7 fonda görev alabilecek

Yeni düzenlemeyle bir portföy yöneticisinin görev alabileceği fon sayısı da sınırlandırıldı.

Buna göre bir portföy yöneticisi, serbest fonlar dahil olmak üzere en fazla 7 fonun portföy yönetiminde görev alabilecek.

Geçiş sürecinde ise mevcut durumdaki uyumsuzlukların kademeli olarak giderilmesi öngörüldü.

Fon yönetiminde ayrıca her fon için en az iki portföy yöneticisi görevlendirilmesi ve bunlardan birinin sorumlu portföy yöneticisi olması şartı getirildi.

Para piyasası fonlarında devlet tahvili şartı

SPK’nın düzenlemesi para piyasası fonlarının portföy yapısını da değiştirecek.

Buna göre normal para piyasası fonlarının portföyünün en az yüzde 10’u devlet iç borçlanma senetleri ve/veya Hazine ve Maliye Bakanlığı Varlık Kiralama A.Ş. tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından oluşacak.

Söz konusu düzenleme katılım ibareli para piyasası fonlarını kapsamıyor.

Para piyasası ve kısa vadeli fonların BIST Pay Senedi Repo Pazarı’ndaki ters repo işlemlerine de fon toplam değerinin en fazla yüzde 25’i oranında taraf olabilmesine imkan tanındı.

Repo ve ters repo işlemlerine yeni sınırlar

Serbest fonların borsa dışı ters repo, vaad sözleşmeleri ve repo işlemlerine yönelik de yeni sınırlamalar getirildi.

Borsa dışı ters repo ve vaad sözleşmelerinin toplamının fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşmaması öngörüldü.

Ayrıca fonlarla kurucunun gerçek kişi ilişkili tarafları veya bunların yatırımcısı olduğu fonlar arasında borsa dışında repo ve ters repo işlemi yapılmasına izin verilmeyecek.

Kurucunun tüzel kişi ilişkili taraflarıyla gerçekleştirilebilecek işlemler ise belirli sınırlar içerisinde tutulacak.

TEFAS’ta işlem gören serbest fonlarda şeffaflık artacak

TEFAS’ta işlem gören serbest fonlar için yatırımcıların fonları daha yakından takip edebilmesini sağlayacak yeni yükümlülükler getirildi.

Bu kapsamda söz konusu fonlar için yatırımcı bilgi formu ve haftalık portföy dağılım raporu hazırlanacak.

Haftalık portföy dağılım raporlarının takip eden üç iş günü içerisinde KAP’ta yayımlanması gerekecek.

Fonların içtüzük ve izahname değişikliklerinin de belirli durumlarda değişiklik yürürlüğe girmeden önce KAP üzerinden duyurulması öngörüldü.

Yeni fonların satışına 60 günlük süre

SPK, yeni kurulan fonların faaliyete geçiş sürecini de belirli bir takvime bağladı.

SPK tarafından izahname onaylandıktan sonra fon katılma paylarının satışına en geç 60 gün içerisinde başlanması gerekecek.

Bu süre içerisinde satışa başlanmaması halinde izahname onayının geçersiz hale gelmesi ve fonun tasfiye edilmesi öngörülüyor.

Fonların büyüklüğüne üst sınır getirilebilecek

Yeni düzenlemeyle fonların satabileceği katılma payı sayısına üst limit getirilebilmesinin de önü açıldı.

Bu uygulamanın özellikle portföyde bulunan varlıkların likiditesinin düşük olması veya fon büyüdükçe yatırım stratejisinin uygulanmasının zorlaşması gibi objektif gerekçelere dayanması gerekecek.

Belirlenen üst limite ulaşılması halinde yeni katılma payı satışı durdurulabilecek.

Murabaha işlemleri düzenleme kapsamına alındı

Rehber’e murabaha işlemlerine ilişkin yeni hükümler de eklendi.

Böylece fonların, fon türlerine göre belirlenen sınırlar içerisinde murabaha işlemlerine yatırım yapabilmesine yönelik esaslar düzenlenmiş oldu. Ters murabaha işlemleri ise belirlenen borçlanma işlem sınırları içerisinde değerlendirilecek.

Fonların hisse işlemlerine de sınır

SPK, yatırım fonlarının belirli yöntemlerle gerçekleştirdiği hisse senedi işlemlerine de yeni sınırlar getirdi.

Aynı portföy yönetim şirketinin yönettiği belirli fonların özel emir veya Toptan Satışlar Pazarı üzerinden bir şirkette tek seferde alabileceği pay miktarı yüzde 1 ile sınırlandırıldı.

Aynı kurucunun kapsam dahilindeki fonlarının bu yöntemlerle herhangi bir 12 aylık dönemde alabileceği toplam pay miktarı ise yüzde 3’ü aşamayacak.

Düzenlemeyle fonlar üzerinden gerçekleştirilen yoğunlaşmış hisse işlemlerinin ve ilişkili taraf işlemlerinin sınırlandırılması amaçlanıyor.

Portföy yönetim şirketlerinin sermaye şartları yükseldi

SPK ayrıca portföy yönetim şirketlerinin sermaye yeterliliğine ilişkin tutarları da güncelledi.

2027 yılı için belirlenen tutarlara göre:

• Geniş yetkili portföy yönetim şirketleri: 500 milyon TL
• Faaliyetleri sınırlı portföy yönetim şirketleri: 250 milyon TL

asgari ödenmiş sermayeye sahip olmak zorunda olacak.

Borsa dışı hisse satışlarına da sınır

SPK’nın aynı düzenleme kapsamında yaptığı değişikliklerden biri de belirli ortakların borsa dışında gerçekleştirebileceği pay satışlarına ilişkin oldu.

Herhangi bir 12 aylık dönemde gerçekleştirilecek borsa dışı satışlarda, şirketin fiili dolaşımdaki pay oranına göre;

• fiili dolaşım oranı yüzde 50’nin üzerinde olan şirketlerde yüzde 2,
• fiili dolaşım oranı yüzde 50 ve altında olan şirketlerde yüzde 4

sınırları uygulanacak.

Belirlenen sınırların aşılması halinde satış öncesinde Pay Satış Bilgi Formu hazırlanarak SPK onayına sunulacak.

Düzenlemenin genel çerçevesi

SPK’nın yeni düzenlemeleri genel olarak yatırım fonlarının risklerinin sınırlandırılması, fon yönetiminde sorumluluğun artırılması, ilişkili taraf işlemlerinin kontrol altına alınması ve yatırımcıların daha fazla bilgilendirilmesi hedeflerini öne çıkarıyor.

Özellikle serbest fonlar, para piyasası fonları ve TEFAS’ta işlem gören fonlar açısından düzenlemelerin önemli sonuçlar doğurması bekleniyor. Fon yöneticilerine getirilen sayısal sınırlar ile repo, ters repo ve hisse senedi işlemlerine yönelik yeni limitler ise portföy yönetim şirketlerinin mevcut fon yapılarını yeniden değerlendirmesine neden olabilecek.