Gübre krizi kapıda: İran savaşı gıda fiyatlarını vuracak

İran’da süren savaşın Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatları sekteye uğratması, küresel gübre arzında ciddi bir daralma yarattı. Uzmanlara göre bu gelişme, önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarının yükselmesine ve tarımsal üretimde düşüşe yol açabilir.

Hürmüz Boğazı krizin merkezinde
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin ve gübre ticaretinin üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, piyasaları doğrudan etkiledi. İran’ın sevkiyatları sınırlamasıyla birlikte özellikle azot ve fosfat bazlı gübrelerde arz sıkıntısı baş gösterdi.

Üre piyasasında büyük daralma
ABC News’in haberine göre, gübre üretiminin en kritik bileşenlerinden biri olan üre, krizden en fazla etkilenen ürünlerin başında geliyor. Analizlere göre küresel üre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’u kesintiye uğramış durumda. Artan doğal gaz fiyatları da üretim maliyetlerini yukarı çekiyor.

Çiftçiler ekim sezonunda sıkıştı
Krizin, ekim sezonuna denk gelmesi etkileri daha da ağırlaştırıyor. Dünya Gıda Programı yetkilileri, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki çiftçilerin gübreye erişimde ciddi zorluk yaşadığını belirtiyor. Uzmanlara göre gübreye zamanında ulaşamayan çiftçiler, daha düşük verimle karşı karşıya kalabilir. Bu da doğrudan gıda fiyatlarına yansıyacak.

Afrika ve Asya’da risk büyüyor
Etiyopya başta olmak üzere birçok Afrika ülkesi gübre ithalatında Körfez’e bağımlı durumda. Benzer şekilde Asya’da da önümüzdeki aylarda arz sıkıntısının daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.

Fiyat baskısı tüketiciye yansıyacak
Gübre fiyatları geçmiş krizlere göre daha düşük seviyede olsa da tarım ürünleri fiyatlarının gerilemesi çiftçilerin kâr marjını daraltıyor. Bu durum, üretimde azalma ve maliyetlerin tüketiciye yansıması riskini artırıyor. Uzmanlara göre hükümetlerin sübvansiyonları artırması, yerli gübre üretimini teşvik etmesi ve ihracat politikalarını gözden geçirmesi gerekiyor. Aksi halde küresel gıda sistemi yeni bir şokla karşı karşıya kalabilir.