İran Savaşı ve Küresel Ekonomi: Kazananlar, Kaybedenler ve “Hassas” Dengeler

İran ile çatışmalar ikinci haftasına girerken, insani trajedinin yanı sıra ekonomik fatura da netleşmeye başladı. Savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkisi, coğrafi konuma ve enerji bağımlılığına göre “eşitsiz” bir dağılım sergiliyor. Bazı ülkeler ağır bedeller öderken, bazıları bu süreçten ekonomik olarak güçlenerek çıkabilir.

Bölgesel Tahribat: İsrail, Körfez ve İran
Savaşın en ağır yükünü kuşkusuz bölge ekonomileri sırtlıyor. Geçtiğimiz yaz yaşanan kısa süreli çatışmada İsrail ekonomisi %1 daralmıştı; mevcut savaşın uzaması durumunda hem İsrail hem de Körfez ekonomilerinde çok daha derin yaralar açılması bekleniyor. Resmi verilerini en son 2024’te paylaşan İran için ise tablo daha karanlık: Uzmanlar, İran GSYH’sinin %10’dan fazla değer kaybedebileceğini öngörüyor.

Gizli Darboğazlar: Helyumdan Gübreye
Dünya ekonomisi için asıl risk, Orta Doğu’nun doğrudan GSYH katkısından (küresel payı %2-3) ziyade, bölgenin tedarik zincirindeki “darboğaz” rolünden kaynaklanıyor:

Enerji Transferi: Kazananlar ve Kaybedenler
Yükselen enerji fiyatları, geliri ithalatçı ülkelerden ihracatçılara transfer ediyor. Bu denklemin sonuçları üç ana gruba ayrılıyor: /*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Makroekonomik Senaryolar: Enflasyon ve Büyüme
Savaşın küresel büyüme üzerindeki etkisi, fiyatlardaki kalıcılığa bağlı. Mevcut öngörüler iki ana senaryo üzerinde yoğunlaşıyor:

Merkez Bankaları: Faiz İndirimleri Tehlikede mi?
Enerji fiyatlarındaki yeni dalgalanma, başta İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve Fed olmak üzere, faiz indirimine hazırlanan merkez bankalarının elini zorlaştırıyor. Yakıt enflasyonundaki artış, politika yapıcıları daha temkinli olmaya ve “bekle-gör” stratejisine geri dönmeye itebilir. Sonuç olarak: İran savaşı küresel düzeyde “yönetilebilir” bir risk olarak görülse de; Mısır, Tunus ve Pakistan gibi mali yapısı kırılgan ülkelerde tahvil piyasalarını sarsabilir. Dünya ekonomisi, 2022’deki Ukrayna şoku kadar büyük bir darbe almasa da, ABD’nin göreceli gücünün perçinlendiği ve Asya/Avrupa’nın enerji faturasıyla sınav verdiği yeni bir döneme giriyor.