LNG Piyasasında Tedarik Alarmı

İran’ın Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki LNG tesislerine yönelik saldırıları ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat aksaklıkları küresel doğal gaz piyasasında ciddi arz riski oluşturdu. Uzmanlar, LNG ithalatçısı ülkelerin kısa vadede ABD ve Avustralya gibi alternatif tedarikçilere yönelmek zorunda kalabileceğini belirtiyor.

Küresel enerji piyasalarında önemli bir paya sahip olan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzı, Orta Doğu’da tırmanan gerilim nedeniyle risk altına girdi. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonların ardından İran’ın Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) LNG tesislerini hedef alması, küresel LNG tedarik zincirinde ciddi belirsizliklere yol açtı.

İran’ın misilleme saldırılarında Katar’daki yıllık 80 milyon ton LNG ihracat kapasitesine sahip Ras Laffan tesisi ile BAE’deki 6 milyon ton kapasiteli Das Island tesisinde üretim dururken, BAE’nin 2028’de faaliyete geçmesi planlanan 9,6 milyon ton kapasiteli Ruwais LNG projesinin inşaatının da vurulması sonucu askıya alındığı bildirildi. Böylece bölgede yaklaşık 100 milyon tonluk LNG üretim kapasitesi risk altına girdi.

Katar, küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini karşılayan en büyük tedarikçilerden biri konumunda bulunuyor. Ülkenin LNG ihracatının yüzde 90’ından fazlası Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine giderken, kalan kısmı Avrupa pazarına yönlendiriliyor. BAE’nin LNG ihracatının önemli bir bölümü ise Hindistan’a, geri kalanı Japonya, Çin ve Avrupa’ya ulaşıyor. İki ülkenin toplam ihracatı küresel LNG ticaretinin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.

Uzmanlara göre petrol piyasasının aksine doğal gaz piyasasında acil durum rezervleri bulunmuyor. Bu nedenle arzda yaşanabilecek aksaklıklarda en yakın tampon mekanizma yer altı gaz depoları olarak görülüyor. Ancak kış aylarında yoğun kullanılan bu depoların bahar döneminde de talebi karşılamakta zorlanması, LNG piyasasında arz baskısının artmasına neden oluyor.

Japonya Enerji Ekonomisi Enstitüsü Kıdemli Ekonomisti Takafumi Yanagisawa, Katar ve BAE’den gelen LNG’nin yaklaşık yüzde 80’inin Asya ülkelerine gittiğini belirterek, bölgedeki ithalatçı ülkelerin ABD ve Avustralya gibi üreticilerden ek LNG kargoları talep ettiğini söyledi. Yanagisawa, mali açıdan güçlü ülkelerin yüksek fiyatlarla LNG temin edebileceğini ancak Güney Asya gibi daha kırılgan ekonomilerin arz sıkıntısı yaşayabileceğini ifade etti. Bu ülkelerin enerji üretiminde yeniden kömüre yönelme ihtimalinin bulunduğuna dikkat çekti.

Avrupa Birliği’nin Rus LNG’sinden kademeli olarak uzaklaşmayı hedeflediğini hatırlatan Yanagisawa, Katar’daki üretim genişleme projelerinin de gecikmesi halinde Avrupa’nın enerji politikasını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabileceğini dile getirdi.

Petrol İhraç Eden Arap Ülkeler Örgütü (OAPEC) Küresel Gaz Piyasaları Uzmanı Wael Hamed Abdel Moati ise Hürmüz Boğazı’ndaki olası uzun süreli bir aksamanın LNG piyasasında özellikle spot ve kısa vadeli ticarette ciddi kıtlık yaratabileceğini belirtti. Moati, mevcut LNG kargolarının öncelikle uzun vadeli sözleşmeler kapsamında sevk edileceğini, bu nedenle spot piyasada arzın daha hızlı daralacağını söyledi.

Moati’ye göre Körfez bölgesinden gelen LNG arzının kısa vadede başka kaynaklarla tamamen telafi edilmesi oldukça zor görünüyor. ABD’deki LNG sıvılaştırma tesislerinin büyük bölümü zaten yüksek kapasiteyle çalışırken, yeni üretim artışlarının sınırlı kalması bekleniyor. Bununla birlikte ABD’de Corpus Christi ve Plaquemines gibi projelerin devreye girmesiyle sınırlı ek arz sağlanabileceği belirtiliyor. Kanada, Meksika ve Batı Afrika’daki yeni LNG projeleri de orta vadede küresel arzı destekleyebilir.

Uzmanlar, LNG arzındaki daralmanın uzun sürmesi halinde birçok ülkenin elektrik üretiminde kömür kullanımını artırma, enerji talebini yönetme veya doğal gaz tüketimini önceliklendirme gibi önlemlere başvurabileceğini ifade ediyor. Bu durumun ise küresel enerji piyasalarında hem fiyat dalgalanmalarını hem de enerji güvenliği tartışmalarını artırabileceği değerlendiriliyor.