Petrol fiyatlarında tarihi sıçrama: Haftalık artış %35’e ulaştı

Ortadoğu’daki savaşın enerji arzını tehdit etmesi petrol piyasalarında sert yükselişe yol açtı. ABD’nin İran’a yönelik sert açıklamaları ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesiyle petrol fiyatları bu hafta son 40 yılın en güçlü yükselişini kaydetti.

Küresel petrol piyasaları, Ortadoğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle tarihi bir haftayı geride bıraktı. Petrol fiyatları haftalık bazda yaklaşık %35 artarak 1983’ten bu yana vadeli işlemler tarihindeki en büyük yükselişi kaydetti.

ABD ham petrolü (WTI) vadeli işlemleri haftanın son işlem gününde %12,21 artışla 9,89 dolar yükselerek varil başına 90,90 dolardan kapanırken, küresel referans Brent petrolünün varil fiyatı %8,52 artışla 7,28 dolar yükselerek 92,69 dolara ulaştı. Haftalık bazda WTI %35,63 yükselerek tarihi bir performans sergilerken, Brent petrolü de yaklaşık %28 artışla Nisan 2020’den bu yana en güçlü haftalık yükselişini kaydetti.

Petrol fiyatlarındaki sert yükselişte, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’dan “koşulsuz teslimiyet” talep eden açıklamaları ve bölgede uzun süreli bir savaş ihtimalinin güçlenmesi etkili oldu. Enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi de piyasadaki endişeleri artırdı.

Katar Enerji Bakanı Saad al-Kaabi, Financial Times’a verdiği demeçte, tankerlerin Hürmüz Boğazı’ndan geçememesi halinde Körfez ülkelerindeki petrol ihracatçılarının birkaç gün içinde üretimi durdurmak zorunda kalabileceğini söyledi. Kaabi, bu senaryonun gerçekleşmesi halinde petrol fiyatlarının önümüzdeki haftalarda varil başına 150 dolara kadar yükselebileceğini ve bunun “dünya ekonomileri üzerinde yıkıcı etkiler yaratabileceğini” ifade etti.

Kaabi ayrıca, bölgedeki ihracatçıların mücbir sebep ilan etmek zorunda kalabileceğine dikkat çekerek, “Bu durum devam ederse Körfez bölgesindeki tüm ihracatçıların mücbir sebep bildiriminde bulunması gerekecek” dedi.

ABD yönetimi ise Basra Körfezi’ndeki petrol tankerleri için 20 milyar dolarlık bir sigorta programı açıkladı. Ancak bu adım petrol piyasalarındaki yükselişi frenlemekte sınırlı etki gösterdi.

Bölgedeki üretim tarafında da aksaklıklar görülmeye başladı. Reuters’a konuşan Iraklı yetkililere göre Irak günlük 1,5 milyon varil petrol üretimini durdurdu. Wall Street Journal’ın aktardığı bilgilere göre Kuveyt de depolama kapasitesinin dolmaya başlaması nedeniyle üretimi azaltma sürecine girdi.

JPMorgan Küresel Emtia Araştırmaları Başkanı Natasha Kaneva, müşterilerine gönderdiği notta petrol piyasasının artık yalnızca jeopolitik riskleri değil, gerçek operasyonel aksaklıkları da fiyatlamaya başladığını belirtti. Kaneva’ya göre Hürmüz Boğazı yeniden açılmazsa üretim kesintileri önümüzdeki hafta sonunda günlük yaklaşık 6 milyon varile ulaşabilir. JPMorgan ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri’nde de arz kısıtlamalarının başlayabileceğini öngörüyor.

Artan petrol fiyatları akaryakıt maliyetlerine de yansımaya başladı. ABD’de seyahat kuruluşu AAA verilerine göre normal benzinin ortalama fiyatı geçen hafta yaklaşık 27 sent artarak galon başına 3,25 dolara yükseldi.

Öte yandan İran ile ABD arasındaki savaş yedinci gününe girerken ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, düzenlediği basın toplantısında “savaşın daha yeni başladığını” söyledi. Hegseth, İran’ın çatışmanın sürdürülemeyeceğini düşündüğünü belirterek bunun “çok ciddi bir yanlış hesaplama” olduğunu ifade etti.