Yağız Kutay Işık: Savaşın Kronometresi

Orta Doğu’da yükselen barut kokusu, sadece askeri bir harekatın değil, küresel ekonomik düzenin en sert sınavlarından birinin habercisi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı operasyon ve İran yönetim kademesindeki ağır kayıplar, süreci “sınırlı bir misilleme” olmaktan çıkarıp bölgesel bir varoluş savaşına evirmiş durumda. Ekonomi tarihinde değişmez bir kaide vardır: “Piyasa savaşı değil, belirsizliği fiyatlar.” Ancak bugün belirsizliğin ötesinde, rakamların soğuk gerçekliğiyle karşı karşıyayız.

Ekonominin Şah Damarı Hürmüz
Şu an dünya ekonomisinin kalbi Hürmüz Boğazı’nda atıyor. Resmi kapama Pazar gecesi geldi. Dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği bu dar geçit, küresel enerji sisteminin şah damarıdır. Bu damar sıkıştığında, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için “ekonomik türbülans” bekleyebiliriz. Bloomberg’e göre piyasa projeksiyonları, Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak bir aksamanın petrol fiyatlarını baz senaryodaki 60 dolar seviyesinden, dikey bir tırmanışla 110 doların üzerine fırlatabileceğini gösteriyor. Ama 110 doların olması şimdilik olası senaryo değil. Kapanma sonrasındaki ilk saatlerde petrol fiyatları resmen 70 dolar/varil seviyesinin altına düştü, gün içinde yaklaşık %3,5 artış gösterdi. Beklenen artışın henüz gerçekleşmemesi petrolün gürültüyü görmezden geldiğini gösteriyor. Ama şimdilik…  Aşağıdaki grafik senaryoları daha detaylı anlatıyor. X’ten @kayabo19’un paylaşımından bir kesit.

Türkiye’nin Risk Tablosu

İki Senaryo
Piyasa şu an kronometreyi başlattı. Eğer çatışma ilk 3 ay içinde kontrol altına alınırsa, yaşadıklarımızı bir “risk primi düzeltmesi” olarak anacağız. Ancak süre 3 ayı aşar ve Hürmüz uzun süre kapalı kalırsa tablo ağırlaşır:

TCMB Daha Ne Yapabilir?
Savaşın uzaması durumunda TCMB “ek sıkılaştırma” adımları için şu araçları da devreye alabilir: Kuşkusuz her kriz, beraberinde bir yeniden konumlanma fırsatı da getirir. Türkiye, enerji koridoru rolünü güçlendirip LNG ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırarak bu fırtınadan stratejik bir kazançla çıkabilir. Ancak kısa vadede gerçekçi olmalıyız. Maliyetler, fırsatlardan daha ağır basıyor.