ANALİZ: Kasım bütçe performansı güçlü: Gelir cephesi destekliyor, risk faizde yoğunlaşıyor

Kasım ayı merkezi bütçe verileri, güçlü vergi tahsilatı ve faiz dışı harcamalardaki yavaşlamanın etkisiyle mali dengelerde belirgin bir iyileşmeye işaret etti. Bütçe Kasım’da yüksek fazla verirken, 12 aylık birikimli açık da geriledi. Gedik Yatırım, Akbank ve İş Bankası analizleri; bütçe açığının yıl sonunda Orta Vadeli Program (OVP) hedefleriyle büyük ölçüde uyumlu kalabileceğini, ancak faiz harcamalarının orta vadede temel risk unsuru olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.

Kasım’da güçlü fazla, yıllık açıkta gerileme
Gedik Yatırım’ın değerlendirmesine göre merkezi bütçe Kasım ayında 169,5 milyar TL fazla, faiz dışı denge ise 287,4 milyar TL fazla verdi. Böylece 12 aylık birikimli bütçe açığı 2,29 trilyon TL’den 2,10 trilyon TL’ye, faiz dışı açık ise 245 milyar TL’den 87 milyar TL’ye geriledi. Geçen yılın aynı ayında bütçe açık verirken, bu yıl Kasım ayındaki tablo mali disiplin açısından olumlu bir kırılmaya işaret ediyor. Enflasyona göre düzeltilmiş rakamlar da, geçen yıla kıyasla reel anlamda belirgin bir iyileşmeye işaret ediyor.

Vergi gelirleri sürükleyici, faiz dışı harcamalar kontrollü
Analistlerin ortaklaştığı temel nokta, vergi gelirlerindeki güçlü artış. Kasım ayında vergi gelirleri yıllık bazda nominal %55 (reel %17) artarken, faiz dışı harcamalardaki artış %40 (reel %5) ile sınırlı kaldı. Bu fark, bütçe performansındaki iyileşmenin ana kaynağı olarak öne çıkıyor. İş Bankası da Kasım ayında vergi gelirlerinin faiz dışı harcamalardan daha hızlı arttığını, 12 aylık kümülatif bazda ise faiz dışı harcamalardaki reel değişimin sıfıra yaklaştığını vurguluyor. Bankaya göre bu görünüm, bütçe dengesini destekleyen yapısal bir iyileşmeye işaret ediyor.

11 ayda faiz dışı dengede güçlü toparlanma
Ocak–Kasım dönemine bakıldığında, Gedik Yatırım faiz dışı bütçe performansındaki iyileşmenin altını çiziyor. 2024’ün ilk 11 ayında 82 milyar TL açık veren faiz dışı denge, 2025’in aynı döneminde 667 milyar TL fazla verdi. Buna karşın, aynı dönemde toplam bütçe açığının 1,27 trilyon TL ile geçen yıla kıyasla yatay kalması, faiz harcamalarının bütçe üzerindeki baskısını net biçimde ortaya koyuyor.

Faiz harcamaları en büyük risk başlığı
Analistlere göre bütçe dengesindeki iyileşmenin önündeki temel engel, faiz giderlerindeki hızlı artış. Faiz harcamaları, geçen yılın ilk 11 ayında 1,2 trilyon TL iken, bu yıl aynı dönemde 1,94 trilyon TL’ye yükselerek %62 artış gösterdi. OVP’de de bu risk açık biçimde kabul edilmiş durumda. 2025 yılı faiz harcaması projeksiyonu 1,95 trilyon TL’den 2,05 trilyon TL’ye, 2026 için ise 2,28 trilyon TL’den 2,74 trilyon TL’ye revize edildi. Artan iç borçlanma ihtiyacı ve geçmiş yıllarda ihraç edilen TÜFE’ye endeksli tahvillerin yaklaşan itfaları, önümüzdeki dönemde faiz yükünü artırabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Aralık ayı etkisi ve yıl sonu beklentileri
İş Bankası, Aralık ayının bütçe verilerinde mevsimsel olarak yüksek gerçekleşmelere açık bir ay olduğuna dikkat çekiyor. Geçen yıl Aralık ayında 829,2 milyar TL düzeyinde harcama gerçekleştiğini hatırlatan banka, buna rağmen yıl sonu bütçe sonuçlarının hedeflerle uyumlu kalmasını bekliyor. Akbank da benzer şekilde, Kasım itibarıyla 12 aylık birikimli bütçe açığının GSYH’nin %3,5’ine, faiz dışı açığın ise %0,1’ine gerilediğini tahmin ediyor. Bankaya göre son veriler, bütçe açığının yılı OVP tahminiyle uyumlu tamamlayabileceğine işaret ediyor.

Bütçe açığı/GSYH: %3–3,5 bandı öne çıkıyor
OVP’de 2025 yıl sonu için bütçe açığı/GSYH oranı %3,6 olarak öngörülmüştü. Gedik Yatırım, mevcut vergi performansının yıl sonunda revize hedefin 200–250 milyar TL üzerinde bir gerçekleşmeye işaret ettiğini belirtiyor. Bu çerçevede, harcamaların ödenek sınırları içinde kalması durumunda bütçe açığının %3,0’e daha yakın, olası bir ödenek aşımı halinde ise %3,5 civarında gerçekleşmesi muhtemel görünüyor. İş Bankası’nın da OVP ile uyum vurgusu, bu bandı destekliyor.

Genel tablo: Mali disiplin güçleniyor, faiz baskısı sürüyor
Özetle; Kasım verileri, gelir tarafının güçlü, faiz dışı harcamaların kontrollü olduğunu ve mali disiplinin belirgin şekilde iyileştiğini gösteriyor. Ancak faiz harcamalarının seviyesi ve görünümü, orta vadede bütçe dengesi açısından en önemli kırılganlık başlığı olmaya devam ediyor. Kaynaklar: Gedik Yatırım, Akbank, İş Bankası
Yazar: WS37 Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir.
Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]