Petrolde Asya Yarışı

İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, küresel petrol arzını daraltırken Çin ile Hindistan’ı Rus ham petrolü için karşı karşıya getirdi. İki dev ekonomi, enerji güvenliğini korumak için Rusya ve Suudi Arabistan kaynaklarına yönelirken rekabetin önümüzdeki aylarda da sürmesi bekleniyor.

İran savaşıyla derinleşen jeopolitik riskler ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat sorunları, küresel enerji piyasasında dengeleri değiştirdi. Dünyanın en büyük iki petrol ithalatçısı olan Çin ve Hindistan, daralan arz ortamında özellikle Rus ham petrolü için yoğun bir rekabete girdi. Analistler, bu yarışın haziran yüklemelerinde de devam edeceğini öngörüyor.

Piyasalarda yaşanan sıkışmanın temel nedeni, Körfez bölgesinden gelen petrol akışındaki bozulma oldu. Çin’in Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirdiği ithalat savaş öncesi 4,45 milyon varil/gün seviyesinden nisan ayında yaklaşık 222 bin varil/güne gerilerken, Hindistan’ın aynı rota üzerindeki tedariki de 2,8 milyon varil/günden 247 bin varil/güne düştü. Bu sert daralma, iki ülkeyi alternatif kaynak arayışına yöneltti.

Bu süreçte en önemli alternatif Rusya oldu. Nisan ayında şu ana kadar hem Çin hem de Hindistan’ın Rusya’dan günlük yaklaşık 1,6 milyon varil ham petrol aldığı ve başa baş bir tablo oluştuğu belirtildi. Uzmanlara göre Rus petrolü, hem daha erişilebilir olması hem de fiyat avantajı sunması nedeniyle Asya ülkeleri için kritik kaynak haline geldi.

Hindistan cephesinde risklerin daha belirgin olduğu değerlendiriliyor. Ülkenin görece düşük stok seviyeleri ve Orta Doğu petrolüne daha yüksek bağımlılığı, arz şoklarına karşı kırılganlığı artırıyor. Buna karşın Çin’in stratejik rezervleri ve daha yüksek stok kapasitesi, Pekin’e daha rahat hareket alanı sağlıyor. Ancak Çin de ihracat ve petrokimya sektörlerini desteklemek için yüksek ithalat seviyesini korumak zorunda bulunuyor.

Suudi Arabistan da rekabetin önemli parçalarından biri haline geldi. Hindistan savaş öncesinde Rus petrolündeki düşüşü telafi etmek için Suudi tedarikini artırmıştı. Ancak son dönemde Riyad’ın sevkiyatlarının daha büyük bölümünü Çin’e yönlendirdiği belirtiliyor. Nisan ayında Suudi Arabistan’ın Çin’e günlük 1,35 milyon varil, Hindistan’a ise yaklaşık 684 bin varil petrol gönderdiği ifade edildi.

Enerji uzmanlarına göre çatışmanın uzaması halinde petrol fiyatlarından çok fiziki arzın bulunabilirliği daha kritik hale gelecek. Bu nedenle Çin ve Hindistan arasındaki ham petrol rekabeti, yalnızca ticari değil aynı zamanda stratejik bir enerji güvenliği mücadelesi olarak öne çıkıyor.