Anadolu ihracatta ağırlığını artırdı

Türkiye’nin son beş yıllık ihracat verileri, dış ticarette dengelerin değişmeye başladığını ortaya koydu. İhracatı 1 milyar doların üzerine çıkan il sayısı 16’dan 24’e yükselirken, üretim ve ihracatın Anadolu’ya yayıldığı görüldü. İç Anadolu ve Karadeniz bölgeleri ihracat artış hızında öne çıkarken, Körfez, Afrika, ABD ve Asya pazarlarındaki genişleme dikkat çekti.

Türkiye’nin son beş yıllık ihracat performansı, üretim ve dış ticaretin artık yalnızca birkaç büyük şehirde yoğunlaşmadığını, Anadolu’nun farklı bölgelerine yayıldığını gösterdi. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, 2016-2020 döneminde ihracatı 1 milyar doların üzerinde olan il sayısı 16 seviyesinde bulunurken, 2021-2025 döneminde bu sayı 24’e yükseldi.

Veriler, Türkiye’nin ihracat haritasında önemli bir dönüşüm yaşandığını ortaya koyarken, özellikle İç Anadolu ve Karadeniz bölgeleri ihracat artış hızında dikkat çekici performans sergiledi. İç Anadolu Bölgesi’nde ihracat ortalaması yüzde 107,2 artarken, Karadeniz Bölgesi’nde bu oran yüzde 111,9’a ulaştı. Akdeniz Bölgesi’nde ise ihracat ortalaması yüzde 76,3 yükseldi.

Tekirdağ, Çorum, Eskişehir, Samsun, Muğla, Kahramanmaraş, Balıkesir ve Mardin gibi şehirler ilk kez “milyar dolar ihracatçı iller” ligine girerek öne çıktı. Böylece Türkiye’nin ihracat yükünün daha geniş bir üretim tabanına yayıldığı görüldü.

Marmara Bölgesi, Türkiye’nin ihracat merkezi olma konumunu korumayı sürdürdü. İstanbul, Bursa, Kocaeli, Sakarya ve Tekirdağ’ın öncülüğünde bölgenin 5 yıllık ihracat ortalaması 96,8 milyar dolardan 137,7 milyar dolara yükseldi. Özellikle Fransa, Almanya, ABD, Birleşik Krallık ve İtalya pazarlarında güçlü büyüme kaydedildi. İstanbul yüksek teknoloji, kimya, hazır giyim ve mücevher sektörleriyle öne çıkarken, Bursa otomotiv ve tekstil ihracatıyla Avrupa bağlantısını güçlendirdi.

Ege Bölgesi’nde ise İzmir, Manisa, Denizli, Aydın ve Muğla ihracat performansıyla dikkat çekti. Bölgenin ihracat ortalaması 16,4 milyar dolardan 23,9 milyar dolara yükselirken, Muğla ilk kez milyar dolarlık ihracat ligine katıldı. ABD, Rusya, Japonya ve Almanya pazarlarında yaşanan büyüme, bölgedeki yüksek katma değerli üretimin etkisini ortaya koydu.

Akdeniz Bölgesi’nde Adana, Hatay, Antalya, Mersin ve Kahramanmaraş ön plana çıktı. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası değişen ticaret dengeleriyle birlikte liman kentlerinin ihracat performansı hızlandı. Rusya, Romanya ve Irak pazarlarında önemli artışlar yaşanırken, Mersin lojistik avantajıyla bölgesel ticaret merkezi konumunu güçlendirdi.

İç Anadolu Bölgesi son dönemin en hızlı yükselen ihracat merkezlerinden biri oldu. Bölgenin ihracat ortalaması yüzde 107,2 artışla 10,9 milyar dolardan 22,6 milyar dolara çıktı. Ankara savunma sanayii ve havacılıkta, Konya makine ve tarım ekipmanlarında, Eskişehir ise raylı sistemler ve havacılık alanlarında dikkat çekici büyüme kaydetti. Birleşik Krallık, Pakistan, Suriye ve Suudi Arabistan pazarlarında güçlü artışlar yaşandı.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi de ihracatta güçlü büyüme gösteren bölgeler arasında yer aldı. Gaziantep, Şırnak, Diyarbakır ve Şanlıurfa öncülüğünde bölgenin ihracat ortalaması yüzde 58,8 artışla 11,1 milyar dolara yükseldi. Irak pazarı önemini korurken, Körfez ülkeleri ve Kuzey Afrika’ya yönelik ticaretin de hız kazandığı görüldü. Mardin’in milyar dolar ihracatçı iller arasına katılması dikkat çekti.

Karadeniz Bölgesi ise son dönemin en hızlı büyüyen ihracat bölgelerinden biri oldu. Samsun’un milyar dolar ihracat ligine yükseldiği bölgede, Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya ve Gürcistan pazarlarına yapılan ihracatta önemli artışlar kaydedildi. Liman altyapısının güçlenmesi ve yeni lojistik koridorlarının devreye girmesi, bölgedeki ihracatın çeşitlenmesini destekledi.

İş dünyası temsilcileri de üretimin Anadolu’ya yayılmasının önemine dikkat çekiyor. Artan üretim, iş gücü ve lojistik maliyetlerinin sanayiyi Anadolu’ya yönlendirdiği belirtilirken, yeni yatırım ve lojistik altyapı hamlelerinin Türkiye’nin ihracat kapasitesini daha da artırabileceği değerlendiriliyor.