Bir Oğlum Bir Kızım Var, Onlara Parayı Nasıl Öğrettim? Çocuklarda Bütçe Ve Kumbara Alışkanlığı

GÜNLÜK KÖŞE YAZISI

Evdeki Hesap

Zeynep Şanlı | Aile Bütçesi ve Ev Ekonomisi

Sevgili Evdeki Hesap okurlarım, değerli ev ekonomistleri; bugün mutfaktan, pazardan biraz uzaklaşıp evimizin en kıymetli hazinelerine, yani yavrularımıza çevirelim gözümüzü. Hani şu market kasasına yaklaşırken “Anne bunu da alalım, arkadaşımda da var” diye çekiştiren minik eller yok mu? İşte o anlar, aslında onlara hayat boyu taşıyacakları en değerli dersi verme zamanımızdır. Bir kız, bir de erkek evlat annesi olarak söylüyorum; çocukların eline sadece harçlık sıkıştırmak değil, paranın bir emek karşılığı olduğunu öğretmek marifet. Ben bu yoldan geçerken çok hata yaptım, ellerim dolu poşetlerle eve dönüp “Eyvah, cüzdan yine delindi” dediğim çok akşam oldu. Ama sonra sistemi değiştirdim, evimizi adeta küçük bir ekonomi akademisine çevirdim.

Gelin bugün hemen şimdi uygulayabileceğiniz üç somut adımı evinize taşıyın. Birincisi; düzenli haftalık harçlık sistemi. Bizim evde harçlıklar rüşvet ya da ceza aracı değildir, her pazartesi sabit bir miktar ödenir ve “Bu para sana bir hafta yetecek, nasıl harcayacağın tamamen senin kararın” denir. Yanlış harcayıp perşembe günü bittiğinde asla ekstra takviye yapmıyorum ki bütçe disiplinini yaşayarak öğrensinler. İkincisi; şeffaf kumbara yöntemi. Plastik, içi görünen kumbaralar kullandık; çocuklar paralarının gün geçtikçe nasıl çoğaldığını gözleriyle gördüklerinde o biriktirme heyecanına taptılar.

Üçüncü ve en hayati adımımız ise ‘İstek ile İhtiyaç’ arasındaki o sihirli çizgiyi çekmek oldu. Oğlum bir ara kafayı o an popüler olan ama bir hafta sonra yüzüne bakmayacağı pahalı bir oyuncak arabaya takmıştı. “Bunu alabiliriz güzel oğlum, ama ya haftaya istediğin o kamp setinden vazgeçeceksin ya da bu oyuncağı kendi kumbara paranla alacaksın” dedim. Fiyat etiketini ve biriktirmesi gereken süreyi görünce hevesi uçup gitti, çünkü kendi emeğiyle kazandığı parayı harcamak söz konusu olunca ince eleyip sık dokumayı öğrendiler. Tüketim çılgınlığının ortasında onlara sunabileceğimiz en büyük kalkan, paranın değerini kendi elleriyle deneyimlemeleridir.

Değerli dostlarım, unutmayın ki çocuklarımıza bırakacağımız en büyük miras banka hesapları değil, finansal bilince sahip sağlam karakterlerdir. Onları bugünden geleceğe hazırlamak bizim elimizde; yeter ki sabırlı olalım ve onlara rehberlik edelim. Günün altın kuralını buraya büyük harflerle bırakıyorum: Çocuklarınıza her istediğini hemen almak değil, ‘Bunu kumbara paranla alabilirsin’ diyerek biriktirmenin ve emeğin kıymetini öğretmek onlara vereceğiniz en büyük mirastır. Evinizden bereket, cüzdanınızdan huzur eksik olmasın, bir sonraki yazımızda görüşmek üzere sevgiyle kalın!

Analiz: Çocuklara erken yaşta verilen finansal okuryazarlık eğitimi, ilerleyen yaşlarda dürtüsel harcamaları %70 oranında azaltır. Haftalık harçlık ve şeffaf kumbara sistemi, çocukların öz denetim mekanizmasını güçlendirirken aile bütçesine ek yük binmesini engeller.