Fon krizinde ödemeler başladı: Kim parasını alıyor, kim bekliyor?

Fon krizinde yatırımcılar açısından ilk ödeme aşaması bugün başladı. A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy’ün olağan tasfiye kapsamındaki 17 fonunda bulunan 43 bin 643 yatırımcıya ait ödeme tutarları, Ziraat Bankası tarafından ilgili banka ve aracı kuruluş hesaplarına aktarılmaya başlandı. Ancak yaklaşık 456 bin yatırımcıyı ilgilendiren 131 fonda henüz genel ödeme aşamasına geçilmiş değil. Bu gruptaki yatırımcılara yönelik 1 milyon TL’ye kadar anapara ara ödemesi için kanun düzenlemesinin yürürlüğe girmesi bekleniyor.

İlk ödemeler bugün başladı

Eylül ayında yatırım fonlarında yaşanan likidite ve ödeme sorunlarının ardından başlatılan tasfiye sürecinde yatırımcılar açısından ilk somut ödeme aşamasına bugün geçildi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın TBMM Genel Kurulu’nda yaptığı açıklamaya göre, A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy tarafından kurulan ve olağan tasfiye kapsamında bulunan 17 fondaki 43 bin 643 yatırımcıya 8 Ekim itibarıyla ödeme yapılmaya başlandı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı da bugün yaptığı açıklamada, söz konusu 17 fonun tasfiye sürecinde son aşamaya gelindiğini ve yatırımcılara yapılacak ödeme tutarlarının Ziraat Bankası tarafından ilgili banka ve aracı kuruluş hesaplarına aktarıldığını duyurdu.

Dolayısıyla bugün itibarıyla başlayan ödeme, fon krizindeki tüm yatırımcıları kapsamıyor. İlk aşamada yalnızca olağan tasfiye işlemleri tamamlanabilen belirli fonlardaki yatırımcılar ödeme alabilecek.

Kimler bugün ödeme alabiliyor?

Bugünkü ödeme kapsamında yer alan grup:

• A1 Capital Portföy
• Bulls Portföy
• Pardus Portföy

tarafından kurulan 17 fonun yatırımcıları.

Bu fonlarda toplam 43 bin 643 yatırımcı bulunuyor.

Yılmaz’ın açıklamasına göre bu fonlarda yatırımcıların sahip oldukları varlıklar kontrol edildi, hazır değer ve nakit durumları belirlendi, fonların borç ve alacakları tespit edildi ve fon mal varlığının mevcut durumu ortaya çıkarıldı. Ayrıca ilgili bankaların saklama faaliyetlerini devralması sağlandı.

Bu nedenle söz konusu 17 fonda olağan tasfiye süreci tamamlanarak ödeme aşamasına geçilebildi.

Peki diğer yatırımcılar neden bekliyor?

Asıl büyük grup burada bulunuyor.

SPK’nın 17 Eylül tarihli kararları kapsamında 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verildi. MKK kayıtlarına göre bu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.

Bu yatırımcıların tamamı bugün ödeme alamıyor.

Tasfiye kapsamındaki 131 fonun:

• 125 fonunun tasfiye sürecinde Ziraat Bankası,
• 6 fonunun tasfiye sürecinde ise İş Bankası

görevlendirildi.

Ziraat Bankası’nın sorumlu olduğu 125 fonda 151 bin 247, İş Bankası’nın sorumlu olduğu 6 fonda ise 388 bin 718 tekil yatırımcı bulunuyor.

Ancak bu rakamların toplamı, yatırımcıların birden fazla fonda bulunabilmesi nedeniyle doğrudan kişi sayısı olarak toplanmamalı.

1 milyon TL’lik ara ödeme kime yapılacak?

Fon krizinin en çok merak edilen başlığı ise 1 milyon TL’ye kadar yapılması planlanan ara ödeme.

SPK’nın 1 Ekim’de açıkladığı yeni tasfiye yöntemine göre, tasfiye süreci devam eden belirli fonlarda mutabakat işlemleri tamamlanan yatırımcılara, nihai tasfiye sonucunda hak edecekleri tutardan mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılabilecek.

Buradaki en önemli nokta şu:

1 milyon TL, herkese ödenecek sabit bir tutar değil.

MKK tarafından hesaplanacak net yatırım tutarı esas alınacak.

Örneğin;

• Net yatırım tutarı 200 bin TL olan yatırımcıya 200 bin TL,
• Net yatırım tutarı 800 bin TL olan yatırımcıya 800 bin TL,
• Net yatırım tutarı 1,5 milyon TL olan yatırımcıya ise ara ödeme kapsamında en fazla 1 milyon TL

ödenebilecek.

SPK ayrıca bu sınırın her fon için ayrı ayrı uygulanacağını ve ara ödeme karşılığında yatırımcının fon paylarının hemen iade edilmeyeceğini açıkladı. Alınan ara ödeme, nihai tasfiye sırasında yatırımcının hak edeceği tutardan düşülecek.

1 milyon TL ödemesi bugün başlamadı

Burada yatırımcıların özellikle dikkat etmesi gereken kritik bir ayrıntı bulunuyor.

Bugün başlayan ödeme ile 1 milyon TL’ye kadar yapılması planlanan ara ödeme aynı şey değil.

Bugünkü ödeme, A1 Capital, Bulls ve Pardus’un olağan tasfiye kapsamındaki 17 fonuna ilişkin.

Buna karşılık Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy’ün kurucusu olduğu tasfiye sürecindeki fonlarda SPK tarafından belirlenen yeni sistem kapsamında ara ödeme yapılması öngörülüyor. SPK, öncelikle para piyasası fonlarından başlanacağını açıkladı.

Dolayısıyla Pusula veya Tera gibi fonlarda parası bulunan bir yatırımcının bugün ödeme alamaması, hakkını kaybettiği anlamına gelmiyor. Bu yatırımcılar için farklı bir tasfiye ve ara ödeme mekanizması işletiliyor.

Olağanüstü tasfiye için kritik şart: Kanun

Cevdet Yılmaz’ın 7 Ekim’deki açıklamasına göre, olağanüstü tasfiye kapsamında 1 milyon TL’ye kadar anapara ödemelerinin yapılabilmesi için hazırlanacak kanun teklifinin yasalaşması gerekiyor.

Yılmaz, teknik hazırlıkların tamamlandığını ve kanun yürürlüğe girdikten sonra işlemlerin mümkün olan en kısa sürede yapılacağını açıkladı.

Hükümetin hedefi, olağanüstü tasfiye kapsamındaki ara ödemeleri ekim ayı içerisinde gerçekleştirmek.

Ancak burada tarih konusunda önemli bir ayrım var:

8 Ekim itibarıyla kesinleşmiş ve fiilen başlayan ödeme takvimi 17 fon için geçerli. 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme için ise kanunun yürürlüğe girmesi gerekiyor.

Atlas yatırımcıları da bekliyor

Fon krizinde bir başka önemli grup ise Atlas Portföy yatırımcıları.

Cevdet Yılmaz, Atlas’ın olağan tasfiye yöntemiyle çözülmesi üzerinde çalışıldığını ve gerekli teminatların alınması halinde Atlas bünyesindeki 16 fonda bulunan 56 bin 614 yatırımcıya olağan tasfiye kuralları çerçevesinde ödeme yapılabileceğini açıkladı.

Dolayısıyla Atlas yatırımcıları açısından da bugün başlayan 17 fonluk ödeme paketinin dışında ayrı bir süreç bulunuyor.

131 fondaki nihai ödeme ne zaman tamamlanacak?

Burada yatırımcıların “Paramın tamamını ne zaman alırım?” sorusunun cevabı henüz kesin değil.

Çünkü 1 milyon TL’ye kadar yapılması planlanan ödeme bir ara ödeme.

Tasfiye sürecinin devamında;

1. Fonların varlıkları,
2. Fonların alacakları,
3. Fonların borçları,
4. Satılabilecek varlıklar,
5. Sisteme geri kazandırılabilecek tutarlar

belirlenecek.

Bunların ardından nihai tasfiye bakiyesi hesaplanacak.

Cevdet Yılmaz, olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda nihai tasfiye için 5-6 aylık bir hedef öngörüldüğünü açıkladı. Ara ödeme alan yatırımcıların bu tutarı, nihai tasfiye sırasında hak ettikleri toplam tutardan mahsup edilecek.

Paranın kaynağı Hazine olmayacak

Fon krizinin en kritik başlıklarından biri de ödemelerin finansmanının nasıl sağlanacağı.

Cevdet Yılmaz’ın açıklamasına göre sistemde Hazine kaynağı kullanılmayacak.

Ödemelerin öncelikle ilgili fonların kendi varlıkları ve fonlar adına açılan hesaplara aktarılan kaynaklar üzerinden gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Ayrıca tasfiye sürecinde fonlardan faiz veya başka gelir elde edenlerden geri alınacak tutarlar ile sistem dışına çıkarıldığı tespit edilen varlıkların satışından elde edilecek gelirlerin de yatırımcıların alacaklarının karşılanmasında kullanılması öngörülüyor.

“Küçük yatırımcı ve para piyasası fonlarına öncelik”

Fon krizinin çözümünde açıklanan temel prensiplerden biri de küçük yatırımcıların ve para piyasası fonlarının önceliklendirilmesi.

SPK da 1 Ekim tarihli düzenlemesinde yeni ara ödeme yönteminin öncelikle para piyasası fonlarından başlanarak uygulanacağını duyurdu.

Bu yaklaşım, özellikle yüksek likidite ihtiyacı nedeniyle sorunların daha fazla hissedildiği para piyasası fonlarındaki yatırımcıların daha erken aşamada rahatlatılmasını amaçlıyor.

Cevdet Yılmaz: “Sistemik risk söz konusu değil”

Fon krizinin piyasalar açısından yaratabileceği risk konusunda da Yılmaz önemli bir mesaj verdi.

TBMM Genel Kurulu’ndaki açıklamasında Yılmaz, finans piyasalarında sistemik bir risk bulunmadığını ve sermaye piyasalarının yapısının sağlam olduğunu söyledi.

Ayrıca yatırımcıların haklarının korunacağını ve gerekli düzenlemelerin gecikmeden hayata geçirileceğini belirten Yılmaz, süreçte sorumluluğu bulunan ve spekülasyon veya manipülasyon yoluyla haksız kazanç sağladığı tespit edilen kişilerin hukuk kuralları çerçevesinde hesap vereceğini ifade etti.

Yatırımcı açısından bugün itibarıyla tablo

Bugün itibarıyla fon krizindeki tabloyu dört gruba ayırmak mümkün:

En kritik aşamaya girildi

Fon krizinde bugün itibarıyla önemli bir eşik aşılmış durumda.

İlk kez yatırımcıların önemli bir bölümünün parasının fiilen hesaplara aktarılmaya başlanması, tasfiye sürecinin kâğıt üzerindeki düzenlemelerden gerçek ödeme aşamasına geçtiğini gösteriyor.

Ancak bu gelişme, 455 bin 758 yatırımcının tamamının bugün parasını alacağı anlamına gelmiyor.

Tam tersine, bugün başlayan ödeme yalnızca ilk grubu kapsıyor.

Asıl büyük sınav ise Tera, Pusula, Hedef ve diğer tasfiye kapsamındaki fonlarda başlayacak. Burada yatırımcıların önemli bölümü için hedeflenen mekanizma, MKK tarafından hesaplanacak net yatırım tutarı üzerinden 1 milyon TL’ye kadar anapara ara ödemesi yapılması.

Bu nedenle önümüzdeki günlerde yatırımcıların izlemesi gereken en kritik başlıklar; olağanüstü tasfiye kanun teklifinin yasalaşması, MKK’nın net yatırım tutarlarını hesaplaması, hangi fonlarda ara ödeme sürecinin başlatılacağının açıklanması ve ödeme tarihlerinin ilan edilmesi olacak.

Fon krizinde bugün başlayan ödeme, dolayısıyla sürecin sonu değil; ilk büyük ödeme aşamasının başlangıcı niteliğinde.