Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Tüm Hisseler
Borsa Haberleri
Blog
Takas Analizi
Para Girişi
Önerilen Hisseler
Bilanço
Halka Arz
Mesut Karakaş
“Ankara kulislerinden sızan son dakika bilgilere göre, emekli aylıklarında adaleti sağlamak adına ‘kademeli refah payı’ formülü devreye giriyor. 65 yaş sınırı, kök maaş dengesi, ek gelir ve konut kriterlerinin yer aldığı yeni düzenlemenin tüm detaylarını sizler için masaya yatırdım.”
Ankara Kulislerindeki 4 Kriter: Refah Payı Nasıl Kademelendirilecek?
Değerli Borsa Ekranı okurlarım, uzun yıllar SGK koridorlarında, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı masalarında emeklinin alın terine şahit olmuş bir kardeşiniz, bir başyazarınız olarak söylüyorum ki; son dönemde ekonomi masalarının ve Kabine’nin en sıcak gündemi hiç şüphesiz emekli maaşlarındaki refah payı ve dengeleme çalışmalarıdır. Bütçe imkanları çerçevesinde herkese eşit oranlı zam yapmak yerine, ‘ihtiyaç odaklı’ ve ‘kademeli’ bir sosyal güvenlik modeline geçişin sinyalleri net bir şekilde alınıyor.
Ankara’dan gelen son kulis bilgileri, yaklaşan düzenlemenin rastgele değil, ince eleyip sık dokunan dört temel kritere dayandırılacağını gösteriyor. Bu dört sütun üzerine inşa edilen yeni formül; 65 yaş ve üzeri olmak, kök maaş ile taban aylık arasındaki makas, hanedeki tek gelirin durumu ve mülk/kira durumu olarak şekilleniyor. Gelin bu kriterleri maddeler halinde ve sokağın gerçekliğiyle birlikte inceleyelim.
65 Yaş Sınırı Neden Belirlendi? Aktif İstihdam ve Sağlık Kriteri
Yeni formülün en çok tartışılacak ve en çok merak edilen ayağı hiç şüphesiz ’65 yaş sınırı’ oldu. Yapılan aktüeryal ve sosyolojik analizlerde, 65 yaş altındaki emeklilerin hatırı sayılır bir kesiminin kayıtlı veya kayıt dışı olarak çalışma hayatına devam edebildiği, ek gelir elde edebildiği tespit edildi. Buna karşın 65 yaş ve üzerindeki kıdemli emeklilerimiz, ne yazık ki yaşlılık, kronik rahatsızlıklar ve fiziksel kısıtlar nedeniyle çalışma imkanından tamamen mahrum kalıyor.
İşte tam da bu noktada, sosyal devlet ilkesi gereği 65 yaş üzerindeki vatandaşlarımıza pozitif ayrımcılık yapılması planlanıyor. Çalışma gücünü büyük ölçüde yitirmiş bu yaş grubundaki emeklilere, standart enflasyon artışının çok üzerinde, kademeli bir ek refah payı veya seyyanen iyileştirme yapılması masadaki en güçlü dosya olarak öne çıkıyor.
Kök Maaş ile Taban Aylık Arasındaki Denge
Sosyal güvenlik sistemimizin en kanayan yara, milyonlarca emeklinin kök maaşı ile eline geçen taban aylık arasındaki uçurumdandı. Bilindiği üzere, kök maaşı örneğin 9.000 TL veya 10.000 TL olan bir emeklimiz, devlet desteğiyle taban aylık olan 12.500 TL (veya yeni dönem rakamları) alıyordu. Ancak 6 aylık enflasyon farkı kök maaşa yansıtıldığında, taban aylık altında kalan milyonlarca insan sıfır zam tehlikesiyle karşı karşıya kalıyordu.
Yeni kademeli refah payı formülü, doğrudan bu kök maaş adaletsizliğini bitirmeyi hedefliyor. Enflasyon farkı öncelikle gerçek kök maaşa eklenecek, ardından Hazine desteğiyle belirlenecek yeni taban aylık mekanizması devreye sokulurken, özellikle düşük kök maaş alanlara kademeli refah payı kademe kademe yansıtılarak makas daraltılacak.
Okurlarımız Soruyor: Mesut Karakaş Cevaplıyor
Ankara’dan gelen bu sıcak gelişmelerin ardından posta kutumuz ve yorumlar bölgesi adeta soru yağmuruna tutuldu. Gelin, gelen onca soru arasından iki kıymetli okurumuzun durumunu, SGK mevzuatını merkeze alarak kuruşu kuruşuna inceleyelim:1. Selim Çelik (Ankara): ‘Mesut Bey, 68 yaşındayım. SSK kök maaşım 11.200 TL, elime 12.500 TL geçiyor. Evim yok, 8.500 TL kira veriyorum. Bu 65 yaş ve kira kriteri bana nasıl yansır, ne kadar refah payı alırım?’ Sevgili Selim amcam, 68 yaşında olmanız ve çalışamayacak durumda olmanız sizi doğrudan ‘pozitif ayrımcılık’ yapılacak ilk gruba sokuyor. Kök maaşınız 11.200 TL olduğu için Hazine desteğiyle taban aylık alıyordunuz. Yeni düzenlemede 65 yaş üstü olmanız hasebiyle refah payından tavan oranda yararlanacaksınız. Ayrıca, altını çizdiğimiz Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ve kiracı kriteri sayesinde, mülkünüz olmadığı ve yüksek kira ödediğiniz için sosyal yardımlarla ve kira destekleriyle elinize geçen net tutar tatminkar bir şekilde yukarı çekilecek.2. Ayşe Güler (İzmir): ‘Mesut Hocam, 57 yaşındayım, Bağ-Kur emeklisiyim, kök maaşım 14.500 TL ama bir tekstil atölyesinde asgari ücretle çalışmaya devam ediyorum. 65 yaş altında olduğum ve çalıştığım için refah payından mahrum mu kalacağım?’ Değerli Ayşe hanım kardeşimiz, öncelikle 5510 sayılı Kanun gereği Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışmaya devam etmeniz en doğal hakkınızdır. 6 aylık enflasyon farkınızı tüm emekliler gibi tam olarak alacaksınız. Ancak refah payı ve ek sosyal transferlerde öncelik ‘hanesinde başka geliri olmayan ve çalışamayacak durumdaki’ dar gelirlilere verileceği için, sizin durumunuzdaki çalışan emeklilere refah payı daha düşük kademeden veya temel enflasyon oranında yansıtılacaktır. Yani mahrum kalmazsınız ancak öncelik kriteri dezavantajlı gruplardadır.
5. Kiracı Emekliye Destek ve Meclis Takvimi
Hazırlanan bu kapsamlı modelin sadece maaş zammıyla sınırlı kalmayıp, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile entegre bir ‘Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’ çatısı altında yürütüleceği belirtiliyor. Özellikle büyükşehirlerde fahiş kira artışları altında ezilen, kendine ait evi bulunmayan ve kök maaşı sınırda kalan emeklilerimiz için ek bir ‘Kira Destek Payı’ formül üzerinde çalışılıyor.Önümüzdeki günlerde Meclis’e gelmesi beklenen torba yasa teklifiyle birlikte bu kriterlerin netleşmesi ve yasalaşması öngörülüyor. Emeklilerimizin sabırsızlıkla beklediği bu düzenleme, bütçe disiplini elden bırakılmaksızın doğrudan mazlumun ve dar gelirlinin yarasını sarmayı amaçlıyor.
Siz de başta ‘Kök maaşım kaç lira?’, ’65 yaş kriteri beni nasıl etkiler?’, ‘Yeni refah payı ne zaman yasalaşır?’ gibi tüm sorularınızı bu yazının altındaki YORUM BÖLÜMÜNE yazabilir veya ileti@borsaekrani.com adresine gönderebilirsiniz; köşemizde tek tek inceleyerek yanıtlamaya devam edeceğim.
Analiz: Sosyal güvenlik sistemimizin aktüeryal dengesi, son yıllarda artan emekli sayısı ve prim-emekli dengesizliği nedeniyle ciddi bir mali yük altındadır. 65 yaş ve konut/kira gibi kriterlerin refah payı dağılımına entegre edilmesi, devlet kaynaklarının rasyonel, adil ve gerçekten ‘ihtiyaç sahibi’ olan kitleye yönlendirilmesi açısından hayatı önem taşımaktadır. Herkese eşit zam yerine, dezavantajlı ve yaşlı nüfusu koruyan kademeli sosyal transfer mekanizmaları, hem enflasyonla mücadeleye destek olacak hem de sosyal barışı en üst düzeyde tesis edecektir.
Borsa Ekranı Telegram Kanalı
Piyasalardaki son dakika gelişmelerini, canlı borsa verilerini ve güncel ekonomi analizlerini anında takip edin.
