Anasayfa
Canlı Borsa
Borsa
Tüm Hisseler
Borsa Haberleri
Blog
Takas Analizi
Para Girişi
Önerilen Hisseler
Bilanço
Halka Arz
Mesut Karakaş
“İşten ayrılma aşamasında birçok çalışanın ‘nasıl olsa yandı’ düşüncesiyle feragat ettiği yıllık izinler, aslında en doğal yasal alacağınızdır. Bugün köşemizde, alın terinizin karşılığı olan bu birikmiş izinlerin, işveren tarafından son brüt maaşınız üzerinden nasıl hesaplanması gerektiğini adım adım ele alıyoruz.”
Yıllık İzinler Çalışırken Yanar mı? (İş Kanunu Madde 59 Kuralı)
İş dünyasında en sık karşılaştığım yanılgıların başında ‘yıl bitince izinlerin yanması’ korkusu geliyor. Şunu net bir dille ifade edeyim: Yıllık ücretli izin anayasal bir dinlenme hakkıdır ve çalışırken yanması hukuken mümkün değildir. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesi gereğince, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine ödenir.
Önemli bir ayrıntı; yıllık izin çalışırken paraya çevrilemez, yani ‘ben izin kullanmayayım, paramı verin’ diyemezsiniz. Ancak iş akdiniz feshedildiği an, bu izinler doğrudan bir alacak kalemine dönüşür ve işveren bu ödemeyi yapmaktan kaçınamaz.
İşten Ayrılışta İzin Parası Neye Göre Hesaplanır? (Son Brüt Ücret Kuralı)
İzin parası hesaplanırken yapılan en büyük hata, iznin hak edildiği tarihteki (örneğin 3 yıl önceki) düşük maaşın baz alınmasıdır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları bu konuda çok nettir: İzin ücreti, işçinin işten ayrıldığı günkü en son güncel brüt ücreti üzerinden hesaplanır.
Bu ödeme, bir ücret niteliğinde olduğu için gelir vergisi ve damga vergisine tabidir; ancak üzerinden SGK primi kesintisi yapılmaz. Dolayısıyla elinize geçecek net rakam, brüt maaşınızdan sadece yasal vergi kesintileri düşüldükten sonra kalan tutar olacaktır.
Kimin Kaç Günlük İzin Hakkı Var? (Kıdeme Göre İzin Cetveli)
İzin haklarınız, iş yerindeki kıdeminize göre şekillenir. 1 ila 5 yıl arasında çalışmış olanlar için yıllık en az 14 iş günü, 5 yıldan fazla 15 yıldan az çalışanlar için 20 iş günü, 15 yıl ve daha fazla kıdemi olanlar için ise 26 iş günü izin hakkı bulunmaktadır.
Yasalarımız özel durumlara da duyarlıdır: 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlar için kıdeme bakılmaksızın yıllık izin süresi en az 20 iş günüdür. Bu sürelerin altına düşen bir uygulama iş hukuku açısından geçersizdir.
İzin Parası İçin 5 Yıllık Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?
İşçilerimizden gelen en merak edilen sorulardan biri de zaman aşımı süresidir. Çalışmaya devam ettiğiniz sürece izinlerinizle ilgili bir zamanaşımı işlemez. Ancak iş sözleşmeniz feshedildiği tarihte, kullanılmayan izinleriniz bir ‘alacak’ kalemine dönüştüğü için 5 yıllık zamanaşımı süresi o gün itibarıyla işlemeye başlar.
Yani işten ayrıldıktan sonra 5 yıl içerisinde yasal yollara başvurarak bu alacaklarınızı talep etme hakkınız saklıdır.
İşveren ‘İzinleri Kullandın’ Diyorsa İspat Yükü Kimdedir?
İşveren ‘izinleri kullandın’ diyerek ödeme yapmaktan kaçınırsa ne yapmalısınız? Yargıtay’ın kuralı burada çalışan lehine çok güçlüdür: İznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İşveren bunu sözlü beyanla veya tanıkla değil; çalışanın imzalı izin formu veya izin defteri ile kanıtlamak zorundadır.
Eğer elinizde imzalı bir belge yoksa, işverenin ‘kullandı’ iddiası hukuken bir hüküm ifade etmez. Alacağınızı talep etme hakkınız baki kalır.
Okurlarımız Soruyor: Mesut Karakaş Cevaplıyor
Okurumuz Hakan Demir (Bursa): ’10 yıldır çalıştığım fabrikadan istifa edeceğim. İçeride 45 gün kullanılmamış iznim var. İstifa etsem de bu parayı alabilir miyim?’
Mesut Karakaş: ‘Hakan Bey, hiç endişe etmeyin. İster istifa edin, ister işveren tarafından çıkarılın; ayrılış sebebiniz ne olursa olsun, hak ettiğiniz ancak kullanmadığınız yıllık izinlerinizin ücretini almak en temel yasal hakkınızdır. İstifa etmiş olmanız, birikmiş izin paranızı alma hakkınızı ortadan kaldırmaz. İşveren, son brüt maaşınız üzerinden bu 45 günlük sürenin karşılığını size ödemekle yükümlüdür.’
Siz de başta ‘Ne zaman emekli olurum?’, ‘Kök maaşım kaç lira?’ gibi tüm sorularınızı bu yazının altındaki YORUM BÖLÜMÜNE yazabilir veya ileti@borsaekrani.com adresine gönderebilirsiniz; köşemizde tek tek inceleyerek yanıtlamaya devam edeceğim.
Analiz: Türkiye’de iş güvencesi, sadece çalışma süresindeki hakları değil, iş akdinin feshi sonrası oluşacak finansal dengeleri de kapsamaktadır. Yıllık izin parası, çalışanın bir nevi ‘yedek akçesi’ gibidir. İşverenlerin, operasyonel süreçleri bahane ederek çalışanların dinlenme haklarını gasp etmesi veya bu hakları nakde dönüştürürken eksik ödeme yapması, Anayasal bir ihlaldir. Yargıtay kararları, işçi lehine yorum ilkesi gereği, ispat yükünü işverene yıkarak sermaye ve emek arasındaki güç dengesizliğini dengelemektedir. Çalışanlarımızın bu haklarını bilmesi ve talep etmesi, çalışma hayatındaki hakkaniyetin tesisi için elzemdir.
Borsa Ekranı Telegram Kanalı
Okuduğunuz haberle ilgili tüm sıcak gelişmeleri, faiz ve zam tablolarını kaçırmamak için Borsa Ekranı Telegram kanalımıza katılın.
