Trump-Şi Zirvesinde Gündem İran ve Ticaret

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta Pekin’de gerçekleştireceği kritik zirvede İran’daki savaş, enerji güvenliği, ticaret anlaşmaları, yapay zeka ve gümrük tarifeleri gibi başlıkların öne çıkması bekleniyor. Görüşme, ABD-Çin ilişkilerinde yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in bu hafta Pekin’de yapacağı görüşme, küresel ekonomi ve jeopolitik dengeler açısından kritik bir zirve olarak görülüyor. Trump’ın çarşamba günü başlayacak ziyareti, 2017’den bu yana bir ABD başkanının Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret olma özelliği taşıyor.

Zirvenin ana gündem maddeleri arasında İran ile devam eden savaş, enerji arz güvenliği, gümrük tarifeleri, ticaret anlaşmaları ve yapay zeka teknolojileri yer alıyor. Özellikle ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının ardından bölgede artan gerilim nedeniyle görüşmelerde Orta Doğu’daki gelişmelerin ön plana çıkması bekleniyor. Çin’in İran ile olan enerji ilişkileri de müzakerelerin en hassas başlıklarından biri olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlar, Trump’ın Çin’den İran üzerindeki etkisini kullanmasını isteyebileceğini, Şi’nin ise Tayvan konusunda Washington yönetimine yönelik rahatsızlıklarını gündeme getirebileceğini belirtiyor. Zirvede tarafların jeopolitik tansiyonu kontrol altında tutacak diplomatik iletişim kanalları oluşturması da bekleniyor.

Trump’ın Çin ziyaretine ABD’nin önde gelen teknoloji, finans, havacılık ve tarım şirketlerinin üst düzey yöneticileri de eşlik ediyor. Heyette Boeing CEO’su Kelly Ortberg, Apple CEO’su Tim Cook, Tesla CEO’su Elon Musk, Goldman Sachs CEO’su David Solomon ve BlackRock CEO’su Larry Fink gibi isimler bulunuyor. İş dünyasının geniş katılımı, Washington’ın yalnızca siyasi değil ekonomik hedeflerle de hareket ettiğine işaret ediyor.

Görüşmeler kapsamında Çin’in Boeing uçakları, Amerikan tarım ürünleri ve enerji yatırımlarına yönelik yeni satın alma taahhütleri açıklayabileceği belirtiliyor. Ayrıca nadir toprak elementleri ticareti ve iki ülke arasındaki ticaret savaşında uygulanan bazı tarifelerin ertelenmesi konularının da masada olması bekleniyor.

ABD yönetiminin, özellikle yapay zekanın askeri ve stratejik kullanımı konusunda Çin ile doğrudan bir iletişim mekanizması kurmayı hedeflediği ifade edilirken, iki ülke arasında daha kapsamlı ekonomik iş birliği ihtimali de gündemde bulunuyor. Bazı uluslararası haberlerde Çin’in ABD’de fabrika yatırımları için yaklaşık 1 trilyon dolarlık yatırım planını değerlendirdiği öne sürülse de uzmanlar, İran’daki savaş nedeniyle bu tür büyük ölçekli anlaşmaların kısa vadede zor göründüğünü belirtiyor.

Trump da Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada Şi ile “harika” bir ilişkisi olduğunu belirterek, Çin ile ekonomik ilişkilerin olumlu ilerlediğini söyledi. Görüşmede Tayvan konusunun gündeme gelebileceğini ifade eden Trump, “Tartışma biraz enerji ve İran hakkında olacak” dedi.

Öte yandan, liderler zirvesi öncesinde ABD ve Çin heyetleri Güney Kore’de ekonomi ve ticaret müzakereleri için bir araya geliyor. Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Seul’de yapacağı temasların, Pekin’deki liderler görüşmesi öncesinde zemini hazırlaması bekleniyor.

Trump ile Şi’nin son yüz yüze görüşmesi geçen yıl Güney Kore’de yapılmış, taraflar karşılıklı ek tarifeleri bir yıl süreyle erteleme konusunda geçici uzlaşmaya varmıştı. Yeni zirvenin ise iki ülke arasındaki ekonomik ve stratejik ilişkilerin geleceği açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.