ABD-İran-İsrail Gerilimi Piyasaları Sarsıyor

ABD, İsrail ve İran arasında aylardır süren askeri gerilim küresel piyasalarda sert dalgalanmalara yol açarken, yatırımcıların odağında petrol fiyatları, altın ve güvenli liman varlıkları yer alıyor. Hürmüz Boğazı’na yönelik riskler enerji piyasalarında arz endişesini artırıyor.

ABD ile İsrail’in İran’ın nükleer ve askeri tesislerine yönelik operasyonlarıyla başlayan gerilim, Orta Doğu’da yeni bir jeopolitik kriz dalgasına dönüştü. Şubat sonunda başlayan karşılıklı saldırılar sonrası İran’ın bölgedeki ABD üslerini hedef alması ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin sert açıklamaları, küresel enerji piyasalarında büyük bir tedirginlik yarattı.

Son haftalarda diplomatik temaslar sürse de bölgede tam anlamıyla kalıcı bir ateşkes sağlanabilmiş değil. İran yönetimi yaptırımların kaldırılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesini isterken, Washington yönetimi İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılmasını temel şart olarak öne çıkarıyor. İsrail tarafı ise İran’ın askeri kapasitesine yönelik operasyonların sürebileceği mesajını vermeyi sürdürüyor.

Piyasalar açısından en kritik başlık ise enerji arz güvenliği oldu. Özellikle dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı çevresindeki riskler nedeniyle Brent petrol fiyatlarında sert yükselişler görüldü. Analistler, olası yeni saldırılar veya boğazdaki sevkiyatın tamamen aksaması durumunda petrol fiyatlarının yeniden 100 dolar seviyesine yaklaşabileceğini değerlendiriyor.

Savaşın etkisi yalnızca petrol tarafıyla sınırlı kalmadı. Küresel borsalarda özellikle savaşın ilk günlerinde sert satış baskısı yaşanırken, savunma sanayi hisseleri ve enerji şirketleri pozitif ayrıştı. ABD ve Avrupa endekslerinde volatilite artarken, gelişmekte olan ülke piyasalarından da riskten kaçış eğilimi gözlendi.

Altın ve gümüş fiyatlarında da tarihi dalgalanmalar yaşandı. İlk etapta yatırımcıların güvenli liman talebiyle değerli metallere yönelmesi fiyatları yukarı taşırken, daha sonra dolar endeksindeki güçlenme ve yüksek faiz beklentileri nedeniyle sert geri çekilmeler görüldü. Uzmanlar, savaşın seyrine bağlı olarak altın fiyatlarında oynaklığın devam edebileceğini belirtiyor.

Türkiye açısından bakıldığında ise yükselen petrol fiyatlarının cari açık ve enflasyon üzerinde ek baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor. Özellikle enerji maliyetlerindeki artışın ulaşım, sanayi ve üretim giderleri üzerinden enflasyona yansıma riski öne çıkıyor. Analistler, petrol fiyatlarının uzun süre yüksek kalmasının küresel merkez bankalarının faiz indirim sürecini de geciktirebileceğine dikkat çekiyor.

Piyasalarda şu an en kritik unsur, ABD-İran hattında diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenip güçlenmeyeceği ve Hürmüz Boğazı’nda enerji sevkiyatının kesintisiz devam edip etmeyeceği olarak görülüyor. Jeopolitik tansiyonun yeniden yükselmesi halinde petrol, altın ve savunma sanayi hisselerinde yeni fiyat hareketlerinin yaşanabileceği belirtiliyor.