ABD-İran savaşında kritik eşik: Ateşkes sürüyor ancak kalıcı barış hâlâ sağlanamadı

Yaklaşık üç aydır devam eden ABD-İran savaşında taraflar arasında geçici ateşkes yürürlükte kalırken, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın nükleer programı ve yaptırımlar konusundaki anlaşmazlıklar kalıcı barışın önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor. Son günlerde diplomatik temaslar hız kazansa da bölgede kırılgan bir denge korunuyor.

ABD ile İran arasında 2026 yılı başında başlayan savaşta gelinen son noktada taraflar doğrudan geniş çaplı çatışmalardan kaçınırken, kalıcı bir barış anlaşmasına yönelik müzakereler yoğun şekilde devam ediyor. Nisan ayında ilan edilen ateşkes çeşitli ihlal iddialarına rağmen büyük ölçüde yürürlükte kalmayı sürdürüyor.

Savaşın en önemli başlıklarından biri olan Hürmüz Boğazı konusu ise henüz çözülebilmiş değil. ABD, uluslararası deniz ticaretinin güvenli şekilde yeniden başlamasını isterken, İran boğaz üzerindeki egemenlik haklarının tanınmasını talep ediyor. Küresel petrol ve doğal gaz ticaretinin önemli bölümünün geçtiği boğazdaki belirsizlik enerji piyasalarında dalgalanmaya neden olmaya devam ediyor.

Taraflar arasında yürütülen görüşmelerde İran’ın uranyum stokları, nükleer faaliyetleri, balistik füze programı ve yaptırımların kaldırılması gibi başlıklar öne çıkıyor. Washington yönetimi İran’ın nükleer faaliyetlerine uzun vadeli sınırlamalar getirilmesini isterken, Tahran ekonomik yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıklarına erişim talep ediyor.

Bununla birlikte son haftalarda taraflar arasında karşılıklı suçlamalar da devam etti. İran, ABD’nin bazı askeri operasyonlarla ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerken, Washington ise bu operasyonların Amerikan güçlerine yönelik tehditlere karşı gerçekleştirildiğini savundu. Bu gelişmeler, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Diplomatik cephede ise yeni bir 60 günlük ateşkes uzatması ve kapsamlı bir anlaşma üzerinde çalışmalar sürüyor. Ancak taraflar arasında temel konulardaki görüş ayrılıklarının devam etmesi nedeniyle nihai bir anlaşmaya henüz ulaşılamadı. Piyasalar ve uluslararası toplum, önümüzdeki günlerde yapılması planlanan görüşmelerden çıkacak sonuçları yakından takip ediyor.

Uzmanlara göre savaşın ilk dönemine kıyasla çatışmaların şiddeti önemli ölçüde azalmış olsa da ABD ile İran arasındaki gerilim tamamen sona ermiş değil. Kalıcı barışın sağlanabilmesi için nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı konularında tarafların ortak bir zeminde buluşması gerekiyor. Aksi halde bölgede yeni gerilimlerin yaşanabileceği değerlendiriliyor.